« 1 » . چون از اين آيه نيز استفاده مىشود كه شان و مقام مسيح و همچنين ملائكه مقرب خدا اجل و ارفع از آن است كه از بندگى خدا استنكاف بورزند و در نتيجه مستوجب عذاب اليم خدا گردند ، و حاشا بر خداى عز و جل كه انبياى گرام و ملائكه مقرب خود را عذاب دهد . در اينجا ممكن است خواننده محترم بگويد : در آيه مورد بحث كلمه « ثم » آمده و اين كلمه بعديت را مىرساند و به آيه چنين معنايى مىدهد كه : « هيچ بشرى كه خدا به او كتاب و حكم و نبوت داده ، نمىتواند بعد از رسيدن به اين موهبتها چنين و چنان كند و اين با بيان شما نمىسازد كه گفتيد : » هيچ بشرى كه خدا اين موهبتها را به او داده نمىرسد كه در همان حال چنين و چنان كند . جواب اين است كه ما گفتيم جمع بين نبوت و اين دعوت باطل از آيه استفاده مىشود ولى سخنى از زمان به ميان نياورديم ، پس چنين جمعى ممكن نيست ، چه اينكه زمان هر دو يكى باشد و چه اينكه يكى بعد از ديگر و مترتب بر آن باشد ، چون كسى كه به فرض محال بعد از گرفتن آن موهبتها مردم را به عبادت خود دعوت كند ، بين اين دو جمع كرده است . و در جمله : * ( « كُونُوا عِباداً لِي مِنْ دُونِ اللَّه » ) * كلمه « عباد » مانند كلمه « عبيد » جمع كلمه « عبد » است با اين تفاوت كه « عباد » بيشتر در مورد بندگى خدا و « عبيد » بيشتر در مورد بردگى انسانها استعمال مىشود و غالبا گفته نمىشود عباد فلان شخص ، بلكه گفته مىشود : عبيد او . پس اينكه فرمود : « عبادا لى - عبادى براى من كه مسيح ابن مريم هستم » ، با اين گفتار ما منافات ندارد ، چون كلمه « لى » در اينجا قيدى است قهرى ، براى اينكه بفهماند خداى سبحان از عبادت تنها آن عبادتى را قبول مىكند كه خالص براى او انجام شود ، هم چنان كه فرمود : « أَلا لِلَّه الدِّينُ الْخالِصُ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِه أَوْلِياءَ ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّه زُلْفى ، إِنَّ اللَّه يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي ما هُمْ فِيه يَخْتَلِفُونَ ، إِنَّ اللَّه لا يَهْدِي مَنْ هُوَ كاذِبٌ كَفَّارٌ » « 2 » ، كه ملاحظه مىكنيد عبادت هر كسى را كه با عبادت خدا غير خدا را عبادت مىكنند

--> ( 1 ) نه مسيح از اينكه بنده اى براى خدا باشد استنكاف دارد و نه ملائكه مقرب . . . و اما آنهايى كه استنكاف مىورزند و تكبر مىورزند ، خدا به عذابى دردناك معذبشان مىكند ، آن وقت نه حمايتكشى دارند و نه ياورى . « سوره نساء ، آيه 173 » . ( 2 ) آگاه باش كه دين خالص تنها از آن خدا است و كسانى كه به جاى خدا اوليائى مىگيرند و مىگويند ما اين خدايان را نمىپرستيم مگر به اين منظور كه ما را به خدا نزديك سازند ، بدانند كه خدا بين آنان در آنچه اختلاف مىكنند حكم خواهد كرد ، چون خدا هيچ دروغباف كفرانگر را هدايت نمىكند . « سوره زمر ، آيه 3 » .